Bir yakının (muris) vefatı sonrasında geride bıraktığı gayrimenkuller (ev, arsa, tarla, dükkan), mirasçılar arasında genellikle en büyük uyuşmazlık kaynağıdır. Hukukumuzda miras bırakanın ölümüyle birlikte, mirasçılar tereke (miras malvarlığı) üzerinde "iştirak halinde mülkiyet" (elbirliği mülkiyeti) sahibi olurlar. Yani mallar üzerinde herkesin hakkı vardır ancak paylar somut olarak bölünmemiştir.
Anlaşmazlık Halinde Ne Yapılır? (İzale-i Şuyu)
Mirasçılar bir araya gelip "Miras Taksim Sözleşmesi" ile malları kendi aralarında bölüşebilirler. Ancak taraflardan biri bile bu sözleşmeye imza atmazsa, gayrimenkul satılamaz ve paylaşılamaz. Bu durumda düğümü çözecek olan hukuki yol Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davasıdır.
- Mirasçılardan sadece birinin mahkemeye başvurması davanın açılması için yeterlidir.
- Hakim, gayrimenkulün yapısına göre öncelikle "Aynen Taksim" (malı fiziki olarak bölme) ihtimalini değerlendirir. (Örn: Bir arsanın ifraz edilerek bölünmesi).
- Aynen taksim mümkün değilse (örn: tek bir apartman dairesi söz konusuysa), mahkeme gayrimenkulün açık artırma veya mirasçılar arası artırma yoluyla satılmasına ve paranın payları oranında mirasçılara dağıtılmasına karar verir.
Muris Muvazaası (Mirasçından Mal Kaçırma)
Uygulamada sıkça rastlanan bir diğer durum, miras bırakanın vefat etmeden önce (özellikle erkek çocukları kayırmak veya ikinci eşe bırakmak amacıyla) gayrimenkullerini gerçeğe aykırı şekilde satış veya bağış gibi göstererek devretmesidir. Bu duruma "Muris Muvazaası" denir. Saklı payı ihlal edilen veya edilmeyen tüm mirasçılar, bu haksız devrin iptali için Tapu İptal ve Tescil Davası açarak malları tekrar miras havuzuna (terekeye) dahil edebilirler.
Veraset ve İntikal Vergisi Unutulmamalı
Gayrimenkullerin tapuda intikalinin (mirasçılar üzerine geçirilmesi) yapılabilmesi için öncelikle Sulh Hukuk Mahkemesi veya Noterden Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) alınmalı, ardından Vergi Dairesine "Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi" verilmelidir. Beyannamenin süresinde (genellikle ölümden itibaren 4 ay) verilmemesi usulsüzlük cezalarına yol açar.
"Türk Medeni Kanunu gereğince, yasal mirasçıların miras bırakanın malvarlığı üzerinde vazgeçilemez bir 'Saklı Pay' hakkı bulunmaktadır. Muris, vasiyetname ile dahi bu saklı paylara dokunamaz."
Miras hukuku davaları, çok fazla tarafın (tüm mirasçıların) yer aldığı, tebligat süreçlerinin uzun sürdüğü ve ciddi gayrimenkul değerlerinin söz konusu olduğu teknik davalardır. Sürecin hızlanması ve hak kaybı yaşanmaması için hukuki temsil son derece önemlidir.
Miras Hukukuna Dair Uyuşmazlığınız mı Var?
Ortaklığın giderilmesi, miras payının devri veya tapu iptal ve tescil davalarınız için uzman kadromuzdan destek alın.