İcra Tehdidi Altında Yasal Haklarınız
Günümüz ekonomik koşullarında banka kredileri, kredi kartı borçları, senetler veya ticari ilişkiler nedeniyle icralık olmak birçok kişinin karşılaştığı bir durumdur. Ancak hakkında icra takibi başlatılan bir borçlunun çaresiz olduğu düşüncesi tamamen yanlıştır. İcra ve İflas Kanunu (İİK), alacaklının hakkını koruduğu kadar, borçlunun da asgari yaşam standartlarını (barınma, temel eşya, maaşın belli bir kısmı) güvence altına almıştır.
Özellikle varlık yönetim şirketleri veya banka avukatları tarafından yapılan sürekli aramalar, "hemen ödemezseniz eve hacze geliriz, eşyalarınızı alırız, hapse atarız" şeklindeki psikolojik baskılar çoğu zaman hukuki dayanaktan yoksundur. Bu süreçte haklarınızı bilen bir avukatla hareket etmek, sizi ağır faiz yükünden ve haksız hacizlerden kurtaracaktır.
İcra Hukukundaki Hizmetlerimiz
-
✦
Bireysel Borçlu Savunması: Haksız ilamsız takiplere itiraz, faiz indirim itirazları, Varlık Yönetim Şirketleri (VYŞ) ile ana para üzerinden indirimli borç kapama müzakereleri.
-
✦
Hacze İtiraz ve Şikayet: Maaşın yasal sınırdan fazla kesilmesine, emekli maaşına konulan haksız blokelere, e-haciz işlemlerine ve ev eşyası hacizlerine karşı şikayet davaları.
-
✦
Alacak Tahsili (Alacaklı Vekilliği): Karşılıksız çek, ödenmemiş senet, fatura veya mahkeme ilamına dayalı alacakların UYAP üzerinden takibi, araç/gayrimenkul yakalamaları ve fiili haciz işlemleri.
-
✦
Meskeniyet İddiası: Borçlunun ve ailesinin oturduğu "haline münasip" (tek) evinin icra yoluyla satılmasını engellemeye yönelik kurtarma davaları.
İcra İşlemleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Maaş haczi, e-haciz, banka borçları ve eve haciz gelmesi gibi konularda en çok korkulan ve merak edilen soruların hukuki gerçekleri.
Eğer size "İlamsız İcra Takibi" (bir mahkeme
kararına dayanmayan, faturaya veya beyana dayalı) tebligatı geldiyse, tebliğ
tarihinden itibaren 7 gün içinde İcra Dairesine başvurarak "Borca,
faize veya yetkiye" itiraz edebilirsiniz. Geçerli bir itiraz icra takibini anında
durdurur. 7 günlük süreyi kaçırırsanız borcu kabul etmiş sayılırsınız ve haciz
işlemleri başlar.
Halk arasında en çok korkulan bu durumun yasal
sınırı oldukça nettir. İcra ve İflas Kanunu'na göre, borçlunun yaşamını sürdürmesi
için gerekli olan temel ev eşyaları (buzdolabı, çamaşır makinesi, yatak,
televizyon, koltuk takımı vb.) haczedilemez. Ev eşyası ancak aynı
eşyadan evde 2 tane varsa (örneğin 2 adet televizyon) biri haczedilebilir. Ayrıca
antika eşyalar veya çok yüksek değerli tablolar haczedilebilir. Bunun dışında "evimi
boşaltırlar" korkusu yersizdir.
Çalışan bir kişinin net maaşının en fazla
1/4'üne (dörtte birine) haciz konulabilir. İşveren, bu oranı aşıp
maaşınızın tamamını veya yarısını icraya gönderemez. Eğer birden fazla icra dosyanız
varsa, sıraya girerler. Bir dosyanın borcu bitmeden diğer dosya maaş kesintisine
başlayamaz (Nafaka alacakları önceliklidir). İkramiye ve primlerin de bir kısmına
haciz konabilir ancak asgari geçim sınırı ihlal edilemez.
Kesinlikle hayır. Borcunuz olması, tahsilat
şirketlerine sizi günün her saati arama, işyerinizi/akrabalarınızı arayarak rezil
etme veya mesaj atarak tehdit etme hakkı vermez. Bu tür eylemler TCK kapsamında
"Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma" ile "Kişisel Verilerin
İhlali" suçunu oluşturur. Avukatınız aracılığıyla savcılığa suç
duyurusunda bulunularak ve baroya şikayet edilerek bu tacizler anında durdurulur.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre (sözleşmeden
doğan yükümlülükler nedeniyle) kimse borcundan dolayı hapis cezası ile
cezalandırılamaz. Kredi, kredi kartı veya senet borcunuzu
ödeyemediğiniz için hapse girmezsiniz. Ancak çok kritik bir istisna
vardır: İcra müdürlüğünde veya icra memuru huzurunda "borcumu şu
tarihlerde taksitle ödeyeceğim" diye resmi bir Ödeme Taahhüdü verir
ve o taahhüdü (taksiti) ödemezseniz, "Taahhüdü İhlal" suçundan 3 aya kadar tazyik
hapsi yatarsınız. Asla avukatınıza danışmadan taahhüt imzalamayın.
Emekli maaşına, kural olarak borçlunun
(emeklinin) açık rızası/muvafakati olmadan haciz konulamaz. Emekli
maaşına haciz konulabilmesinin sadece iki istisnası vardır: SGK borçları (prim,
yersiz ödeme) ve Nafaka borçları. Bu ikisi dışında bankalar veya şahıslar emekli
maaşınıza bloke koyarsa, İcra Hukuk Mahkemesine şikayet davası açılarak haciz derhal
kaldırılır.
Bankalar, uzun süre tahsil edemedikleri (batık)
kredileri çok düşük bedellerle (%5 ile %15 arası fiyatlara) Varlık Yönetim
Şirketlerine satarlar. VYŞ sizden borcun tamamını faiziyle ister, ancak aslında
borcu çok ucuza almışlardır. Bu nedenle, uzman bir avukat aracılığıyla yapılacak
sıkı bir "kapama müzakeresi" ile borcunuzun faizini tamamen sildirebilir, hatta ana
parada bile ciddi indirimler (bazen %50'ye varan oranlarda) alarak dosyayı
kapatabilirsiniz.
e-Haciz genellikle Vergi Dairesi, SGK borçları veya
normal icra dosyaları üzerinden tüm banka hesaplarınıza sistem üzerinden konulan
blokelerdir. Blokenin kaldırılması için ya borcun tamamının (veya anlaşmalı
taksitin) ödenmesi gerekir ya da haczedilmezlik şikayetinde bulunulmalıdır (Örneğin
bloke konulan hesaba sadece emekli maaşınız veya engelli aylığınız yatıyorsa, bu
bloke hukuksuz olduğu için dava yoluyla kaldırılabilir).
Kanun koyucu, borçlunun ve ailesinin barınma
hakkını korur. Borçlunun "haline münasip" (yaşantısına uygun standartlarda) olan
tek evinin icra yoluyla satılması yasaktır. Evinize haciz
konulduğunu öğrendiğiniz andan itibaren 7 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesine
"Meskeniyet İddiası (Haczedilmezlik)" davası açarak evin
satılmasını durdurabilirsiniz. (Not: Evin ipotekli/kredili olması durumu
istisnadır).
Kredi, kredi kartı ve ticari borçlarda genel
zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bono (Senet) ve poliçelerde ise
zamanaşımı süresi vadeden itibaren 3 yıldır. Çeklerde ise ibraz süresinin bitiminden
itibaren 3 yıldır. Ancak zamanaşımı "kendiliğinden" işlemez; borçlu borcu kısmen
öderse, icra dairesi işlem yaparsa süre kesilir ve sıfırdan tekrar başlar.
Çek ve senet (kambiyo senedi) en güçlü alacak
kanıtlarıdır. Derhal icra dairesinden "Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yoluyla Takip"
başlatılır. Borçluya sadece 5 gün ödeme, 5 gün itiraz süresi verilir. İtiraz edilse
bile takip durmaz (çok özel istisnalar hariç). Borçlunun araçlarına yakalama şerhi
konur, banka hesaplarına e-haciz gönderilir ve taşınmazlarına bloke konularak
tahsilat sağlanır. Ayrıca karşılıksız çek için "Çek Şikayeti" yapılarak borçluya
hapis cezası da aldırılabilir.
Bir icra dosyasında 1 yıl boyunca alacaklı
tarafından hiçbir haciz, satış veya talep işlemi yapılmazsa dosya "işlemsizlikten
(takipsizlikten)" düşer ve arşive kalkar. Dosyadaki hacizler düşer. Ancak borç
bitmiş sayılmaz; alacaklı harç yatırarak dosyayı 10 yıllık zamanaşımı süresi dolana
kadar dilediği zaman "yenileyebilir" ve tekrar aktif hale getirebilir.