Miras Hukuku ve Paylaşım Davaları

Miras Uyuşmazlıklarında Hukuki Boyut

Miras hukuku, bir kişinin vefatı üzerine malvarlığının (terekesinin), borçlarının ve haklarının yasal mirasçılarına veya vasiyetname ile belirlediği kişilere nasıl intikal edeceğini düzenler. Ancak uygulamada miras, mal paylaşımındaki adaletsizlikler nedeniyle aileleri en çok bölen, en derin uyuşmazlıklara sahne olan hukuk dalıdır.

Özellikle sağlığında bir çocuğuna ev verip diğerlerini mahrum bırakan anne/babaların işlemleri veya vefat eden kişinin ağır borç yükü bırakması gibi durumlar, katı yasal sürelere tabi olan (örneğin 3 aylık reddi miras süresi) acil hukuki müdahale gerektiren süreçlerdir.

Miras Hukukundaki Hizmetlerimiz

  • ✦
    Veraset İlamı ve İntikal: Mirasçılık belgesinin alınması, mirasın tapu ve bankalarda mirasçılar adına intikal ettirilmesi (geçirilmesi) işlemleri.
  • ✦
    Tenkis Davaları: Vefat eden kişinin sağlığında yaptığı bağışlar veya vasiyetnameler ile diğer mirasçıların "Saklı Pay" (dokunulmaz) haklarının ihlal edilmesinin iptali.
  • ✦
    Reddi Miras Davaları: Vefat edenin borçlarının mirasçılara geçmemesi için 3 aylık yasal süre içinde açılan mirasın reddi davaları.
  • ✦
    Tereke Tespiti ve Defter Tutulması: Vefat edenin malvarlığının (banka hesapları, gizli kasalar, tapular) ve borçlarının mahkeme kanalıyla tam olarak tespit edilmesi.

Miras Hukuku Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Kimlerin mirasçı olabileceği, mirastan mal kaçırma, vasiyetnameler ve borçlu mirasın reddi hakkında en çok sorulan sorular.

Kimlerin mirasçı olduğunu ve miras paylarının oranlarını gösteren veraset ilamı, kural olarak Türkiye'deki herhangi bir Noterden aynı gün içinde alınabilir. Ancak mirasçılar arasında yabancı uyruklu biri varsa veya nüfus kayıtlarında bir karışıklık (soybağı sorunu) bulunuyorsa noter belgeyi veremez; bu durumda belgenin Sulh Hukuk Mahkemesine dava açılarak alınması zorunludur.
Miras bırakanın borçlarından sorumlu olmamak (borcu devralmamak) için mirasın tüm aktif ve pasifiyle reddedilmesidir. Yasal süresi, mirasçının vefatı (veya mirasçı olduğunu) öğrendiği tarihten itibaren 3 aydır. Bu 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesine yazılı olarak başvurulmazsa, miras borçlarıyla birlikte kabul edilmiş sayılır.
Evet. Türk Hukukunda miras sadece malvarlığını değil, borçları da kapsar (Külli Halefiyet). Vefat edenin kredi, kredi kartı veya vergi borçları yasal mirasçılara kalır ve mirasçılar bu borçlardan kendi şahsi malvarlıklarıyla da sorumlu olurlar. Borcu ödememek için 3 ay içinde "Reddi Miras" yapılması şarttır. (Hayat sigortası olan krediler sigorta tarafından karşılanabilir).
Eğer vefat eden kişinin ölüm tarihinde "ödemeden acz içinde olduğu" (yani borcunun malvarlığından çok daha fazla olduğu ve iflas etmiş durumda olduğu) açıkça belliyse veya resmen tespit edilmişse, 3 aylık süre geçse bile "Hükmen Reddi Miras" davası açılabilir. Bu dava süreye tabi değildir.
Miras bırakan kişi vasiyetname ile tüm malını bir kuruma veya 3. bir şahsa bırakamaz. Kanun, en yakın akrabalara "dokunulmaz" bir asgari pay garanti eder, buna Saklı Pay denir. Medeni Kanun'a göre saklı paylı mirasçılar: Altsoy (Çocuklar/Torunlar), Anne-Baba ve Sağ kalan Eştir. (Not: Kardeşlerin saklı pay hakkı 2007 yılında kanundan çıkarılmıştır, kardeşin saklı payı yoktur).
Eğer miras bırakan kişi sağlığında yaptığı aşırı bağışlarla veya düzenlediği vasiyetnameyle sizin yukarıda bahsedilen "Saklı Pay"ınıza müdahale etmişse (örneğin tüm malını Kızılay'a bağışlamışsa), saklı payınızın ihlal edilen kısmını geri alabilmek için Asliye Hukuk Mahkemesinde Tenkis Davası açabilirsiniz.
Vasiyetname sadece kanunda sayılan sınırlı nedenlerle iptal edilebilir: 1) Vasiyet edenin akli dengesinin yerinde olmaması (ehliyetsizlik), 2) Vasiyetin korkutma, zorlama veya aldatma (ikrah) altında yapılması, 3) Vasiyetnamenin içeriğinin hukuka veya ahlaka aykırı olması, 4) Şekil şartlarına (örneğin noter onayı veya el yazısı şartlarına) uyulmamış olması.
Bu, Türkiye'de en çok karşılaşılan mirastan mal kaçırma yöntemidir (Muris Muvazaası). Gerçekte bağışlanan (bedelsiz verilen) mal, tapuda "satış" gösterilerek mirasçılardan kaçırılmak istenir. Babanızın vefatından sonra Tapu İptal ve Tescil davası açarak, kardeşinizin o evi alacak maddi gücü olmadığını veya babanızın ev satmaya ihtiyacı olmadığını ispatlayıp yasal payınızı tapudan geri alabilirsiniz. Bu davalarda zamanaşımı yoktur.
Hayır. Türk Medeni Kanunu'na göre eşlerin birbirine yasal mirasçı olabilmesi için vefat tarihinde "resmi nikahlı" olmaları şarttır. Sadece dini nikahı olan veya uzun yıllar birlikte yaşayan (ancak resmi nikahı olmayan) partnerlerin birbirleri üzerinde hiçbir yasal miras hakkı yoktur. (Ancak sağlığında vasiyetname ile pay bırakılmış olabilir).
Resmi yollarla evlat edinilmiş bir çocuk, evlat edinen kişinin (üvey anne/babasının) biyolojik çocuğu ile birebir aynı miras haklarına sahiptir. Ayrıca evlatlık, kendi biyolojik ailesinden de miras alma hakkını korur (Yani çift taraflı mirasçı olur). Ancak evlat edinen kişi, evlatlığa mirasçı olamaz.
Evlilik dışı doğan çocuğun babasına mirasçı olabilmesi için, babası ile arasında "soybağının" hukuken kurulmuş olması gerekir. Bu, babanın sağlığında çocuğu tanımasıyla veya mahkeme kararıyla (Babalık Davası) sağlanır. Soybağı kurulan evlilik dışı çocuk, evlilik içi doğan çocuklarla tamamen eşit miras payına sahip olur.
"Seni evlatlıktan reddediyorum" söyleminin hukuki karşılığı Mirastan Çıkarmadır (Iskat). Ancak bu çok zor şartlara tabidir. Sırf küslük veya kızgınlık nedeniyle yapılamaz. Mirasçının, miras bırakana veya ailesine karşı "ağır bir suç işlemiş olması" veya aile hukukundan doğan yükümlülüklerini "önemli ölçüde ihlal etmiş olması" gerekir. Bu sebeplerin resmi bir vasiyetnamede somut delillerle açıkça yazılması şarttır.
Miras kalan bir evde diğer mirasçıların rızası olmadan bedavaya oturan kardeşinize karşı önce "İntifadan Men" (Ben de hakkımı kullanmak istiyorum) ihtarnamesi çekmeniz gerekir. İhtardan sonraki dönemler için oturduğu aylara karşılık "Ecrimisil" (Haksız İşgal Tazminatı / Kira Bedeli) davası açabilirsiniz. Evi tamamen satmak için ise İzale-i Şüyu davası açmanız gerekir.
Miras bırakanın malvarlığının tam olarak bilinmediği veya diğer mirasçıların mal kaçırmasından şüphelenilen durumlarda Sulh Hukuk Mahkemesinden "Terekenin Tespiti ve Korunması" talep edilir. Mahkeme, Merkez Bankası, tapu müdürlükleri, trafik tescil ve tüm bankalara yazı yazarak vefat edenin gizli/açık tüm malvarlığını (kasa dahil) tespit eder ve resmi deftere kaydeder.